IJsselstein
Klein ommuurd stadje aan de Hollandse IJssel met een renaissancetoren, een tramlijn naar Utrecht en kaaspolders erachter.
Renaissancekerktoren boven bakstenen huizen en de Hollandse IJssel bij IJsselstein
Waarom mensen in IJsselstein verblijven
IJsselstein is een stadje van zo’n 34.000 inwoners aan de Hollandse IJssel, twaalf kilometer ten zuidwesten van Utrecht, en je komt er met de tram — een van de weinige plaatsen in Nederland waarvoor dat geldt. De SUNIJ-lijn, tram 60 en 61, rijdt vanaf Utrecht Centraal door Nieuwegein en doet er ongeveer een half uur over naar IJsselstein Binnenstad. Dat ene feit maakt het de goedkoopste geloofwaardige uitvalsbasis bij Utrecht: tweepersoonskamers van €70 tot €95 op loopafstand van een tram die elke tien minuten rijdt.
De oude stad is werkelijk oud en werkelijk klein — je steekt hem in acht minuten over. De Benschopperstraat en Utrechtsestraat volgen nog hun middeleeuwse loop, de Benschopperpoort staat er nog, en boven alles uit rijst de toren van de oude Sint-Nicolaaskerk, waarvan de bovenste renaissancegeledingen in de jaren 1530 zijn ontworpen door de Bolognese architect Alessandro Pasqualini. Het is een verbluffend Italiaans object in een Nederlands riviersteadje en de reden dat architectuurhistorici hier komen. Op het Kasteelplein staat de overgebleven toren van het kasteel van de heren van IJsselstein op een pleintje met terrassen eromheen.
Het andere baken is het tegendeel van middeleeuws: de Gerbrandytoren, een getuide zendmast net buiten de stad die met 366 meter het hoogste bouwwerk van het land is. Je ziet hem van dertig kilometer ver, en vanaf de polderweggetjes torent hij absurd boven de koeien uit. Die weggetjes vormen de Lopikerwaard, een veenpolder met slagenverkaveling van sloten, knotwilgen en werkende melkveebedrijven, waar je aan de deur rauwmelkse Goudse koopt voor zo’n €10 per kilo. Uitfietsen via Benschop richting Polsbroek is het beste wat IJsselstein te bieden heeft.
Om negen uur 's avonds heeft de stad een stuk of twaalf terrassen open rond het Kasteelplein en de Havenstraat, en op vrijdag is het prettig druk zonder ooit luid te worden; laatste bestelling rond 22:00 en de kroegen sluiten in het weekend om een uur. Het Fulcotheater aan de Overtoom draait een volwaardig programma met reizende voorstellingen. Kom voor prijs-kwaliteit, fietsen en een rustig oud centrum. Sla het over als je na middernacht de tram wilt — de laatste vertrekt dan van Utrecht Centraal en het nachtbusnet is dun.
Blijf binnen of net buiten de oude gracht, aan de Havenstraat, de Weidstraat of rond het Kasteelplein: de tramhalte IJsselstein Binnenstad ligt op vijf minuten en alles waar je zou eten ligt dichterbij. Reken op €70 tot €100 voor een tweepersoonskamer met ontbijt in een klein hotel of een B&B in een grachtenpand, wat 40 procent onder de Binnenstad van Utrecht ligt voor dezelfde standaard. Er is een zakelijk cluster bij de Baronieweg en de industriële rand richting Nieuwegein — nog goedkoper, €60 tot €80, maar een trieste wandeling terug 's avonds langs autodealers. Vermijd alles langs de N210 tenzij je een auto hebt en specifiek de polder zoekt. Is er niets vrij in IJsselstein, dan ligt Nieuwegein Centrum vier tramhaltes dichter bij Utrecht en heeft het meer kamers, maar veel minder charme.
Dingen om te doen in {region}
Kerkstraat, midden in de oude stad. De renaissancegeledingen uit de jaren 1530, ontworpen door Alessandro Pasqualini voor de heren van IJsselstein, zijn het vroegste werk in hun soort in Nederland. De toren wordt op geselecteerde zomerzaterdagen beklommen via het stadsmuseum; fotografeer hem anders vanaf de hoek van de Benschopperstraat, waar het perspectief het best werkt.
Walkade 2, aan het water aan de noordrand van het centrum. Een klein stadsmuseum in een historisch pand over de heren van IJsselstein, de toren, lokaal zilver en wisselende tentoonstellingen, met een entree van een paar euro. Maandags gesloten en doorgaans 's middags open. Het regelt ook de torenbeklimmingen en stadswandelingen in de zomer.
Kasteelplein, twee minuten van de Benschopperpoort. Van het middeleeuwse kasteel rest slechts één vierkante bakstenen toren, die nu uitkijkt over een terrassenplein dat het sociale hart van de stad is. Bier kost ongeveer €3,20, een bakje bitterballen €7. Het drukst tussen 16:00 en 19:00 op vrijdag; rustig en aangenaam op een doordeweekse ochtend.
Rijd vanaf de Benschopperpoort westwaarts over het Benedeneind richting Benschop en Polsbroek, 15 tot 20 km kaarsvlakke slagenpolder tussen de sloten. Diverse boerderijen verkopen rauwmelkse Goudse aan de deur, ruwweg €10 per kilo, en enkele stellen hun melkstal open. Neem de Damweg terug over de dijk langs de Hollandse IJssel.
De mast staat aan de Kloosterweg aan de noordwestrand van de stad, het mooist gezien vanaf de polderweggetjes richting Achterveld. Met 366 meter is het het hoogste bouwwerk van Nederland en er is geen publieke toegang tot de voet of de top. Ga in de schemer, wanneer de rode obstakelverlichting boven de vlakke velden begint te pulseren.
Eiteren, op de noordoever een kilometer van het centrum, is de plek van een middeleeuwse Mariabedevaart met een moderne kapel en een bewegwijzerd pelgrimspad. Loop door naar de dijk langs de Hollandse IJssel en volg die oostwaarts richting Nieuwegein: rietkragen, kleine werven en op het laatste stuk de tram die naast je meerijdt.
Wat te zien
Hotels bij IJsselstein
Er staan nog geen hotels in IJsselstein. De dichtstbijzijnde vind je op de regiopagina.
Elk hotel dat we in IJsselstein behandelen
- Hotel Epping 3★ · 4.2/5
- Landgoed Huis te Jaarsveld 4★
- Bb 4U 3★
Je verplaatsen in IJsselstein
Vanaf Schiphol neem je de trein naar Utrecht Centraal, ruwweg 35 minuten, daarna loop je naar de tramperrons aan de zuidkant van het station en neem je lijn 60 of 61 richting IJsselstein Zuid. De rit door Nieuwegein duurt ongeveer 30 minuten, in de spits elke tien minuten en daarbuiten elk kwartier; stap uit bij IJsselstein Binnenstad voor de oude stad of bij IJsselstein Zuid voor de zuidelijke wijken. De laatste tram uit Utrecht vertrekt rond middernacht; daarna kijk je tegen een taxi van €35 aan. Met de auto: afrit 12 van de A2 en dan de N210; parkeren is gratis in de buitenwijken en betaald bij het Kasteelplein. In de stad loop of fiets je — niets ligt verder dan een kwartier.
Vragen over IJsselstein
Met de tram. Lijn 60 en 61 vertrekken van de perrons aan de zuidkant van Utrecht Centraal en zijn in ongeveer een half uur bij IJsselstein Binnenstad, overdag elke tien tot vijftien minuten. Betalen met een OV-chipkaart of contactloze pas, in- en uitchecken; het tarief is een paar euro. Het laatste vertrek uit Utrecht is rond middernacht.
Soms. De renaissancetoren van de Oude Kerk is op geselecteerde zaterdagen in de zomermaanden open voor beklimmingen onder begeleiding, georganiseerd via het Stadsmuseum aan de Walkade, tegen een kleine vergoeding. Het is geen dagelijkse attractie en er is geen lift. Gaat de beklimming niet door, dan zijn het kerkinterieur en het zicht vanaf de Benschopperstraat de troostprijs.
Als je budget telt: ja. Kamers gaan voor €70 tot €100 tegenover €130 tot €180 voor iets vergelijkbaars in de Utrechtse Binnenstad, en de tram zet je in dertig minuten op Utrecht Centraal, elke tien minuten. De keerzijde is een kleine restaurantscene en geen laat vervoer. Gezinnen en fietsers vinden het meestal een koopje; wie drie late avonden plant, niet.
Dat is de Gerbrandytoren, een zendmast die vanaf 1961 in fasen is gebouwd en met zijn getuide bovenstuk nu 366 meter hoog is — het hoogste bouwwerk van Nederland. Hij draagt radio, televisie en telecom. Er is geen bezoekerscentrum, geen lift en geen publieke toegang; het is puur iets om naar te kijken, en hij domineert kilometers in het rond elk polderuitzicht.
